Sefer Şener, Merkez Bankası Başkanı’nın TL mesajını değerlendirdi

0
3
Sefer Şener, Merkez Bankası Başkanı'nın TL mesajını değerlendirdi
Sefer Şener, Merkez Bankası Başkanı'nın TL mesajını değerlendirdi

 İstanbul Üniversitesi öğretim üyesi Sefer Şener’in, Merkez Bankası Başkanı Şahap Kavcıoğlu’nun Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yaptığı sunuma dair değerlendirmeleri şu şekilde:

Gerçekte burada uzun vadeli olarak görmek lazım. Yani şunu söyleyebilirim, net olarak bir defa küresel çapta ne derseniz deyin. Bütün ülkeleri etkileyen bir takım Amerika’yla ilgili tahvil faizleri ile ilgili, dolar endeksi ile ilgili, doların Amerika’da güçlenmesi ile ilgili fazla ciddi gelişmeler var. bir kere onu bir tarafa koyalım. İster faiz artıran, İsterse azaltan ülkeler kategorisinde olun. Bakın hep Çek Cumhuriyeti, Macaristan, Polonya vs. misal veriliyor. Bunların faiz artırdığı ile ilgili söylemler yapılıyor. Ama dünyadaki çoğalan ülkelerin, gelişmiş ülkelerin tamamına karşısında dolar endeksi layık kazanıyor.

Dikkat ederseniz dolar endeksi 89’lardan doksanlardan, 94’lere geldi. Orda da 1 artış var. Yani ilk önce bu şekilde değerlendirmek lüzumlu.

Bu koşul ilk olarak küresel çapta doların güçlenmesi ile alakalı bir koşul… Yoksa günübirlik geçici olarak rakamlara bakmakla alakalı bir şart değil. Yani bunu farklı bir kefeye koyuyoruz. Çünkü dolar endeksi güçleniyor, dolar güçleniyor. Bütün para birimleri karşısında güçleniyor.

Bakın Macaristan faiz artırımına gitti. Çek Cumhuriyeti faiz artırımına gitti. Ona karşın son 20 jurnal dönemde yüzde 4 oranında Macaristan parasının bedel kaybettiğini görüyoruz. Dolar karşısında yani bunu sadece faizde ölçmek gerekli. Küresel çapta dolarla ilgili dolar endeksi ile ilgili Amerikan tahvillerinin 1,60’lara gelmesiyle ilgili bir sorun var.

Ilk Olarak bunu küresel olarak değerlendirmek lazım. başkaca Türkiye’ye özel bir takım noktalar varmış. Yani bununla ilgili şöyle söyleyelim, kurun etkisi yani kurun geldiği düzey diğer ülkelere baktığımızda kıyasladığınızda gerçekten aynı yönlü.

Mesela son 2 haftalık dönemde, bilhassa yerlilerin kurla ilgili çıkış yaptığını görüyoruz. Yani faizin geldiği boyut da düşünüldüğünde bunların hepsini bir arada değerlendirmek lüzumlu. Ben Sayın Merkez Bankası başkanının “Kurdaki çıkışın faizle ilgisi değil.” söylemini şöyle değerlendiriyorum. Açıkçası bunun sadece faizle ilgisi değil. Yani keza küresel gelişmeler var, konjonktürel gelişmeler var, jeopolitik gelişmeler var. Bakın geçen günkü Suriye’ye müdahale edileceği ile ilgili haber geldikten sonra bile. 1 otorite yaşandı. Yani bunu top yekûn olarak değer biçmek gerekli. Yalnızca faiz ile ilgisi değil.

O yüzden Merkez Bankası Başkanı’nın bu değerlendirmelerine “Faizle ilgisi var, lakin sadece faizle ilgili bir şart değil” şeklinde değerlendirmek daha doğru bir yorum olur diye düşündüm.

DOLAR KURUNDA YÜKSELİŞ DEVAM. EDER Mİ?

Bununla ilgili ilk olarak Amerika bono faizlerinin yukarı yönü olan mü aşağı yönü olan gideceğine görmek lazım. FED diyor fakat, “Kasım ayından itibaren bağ alımlarını yavaşlatmaya başlayacağız.” öte yandan 2022 yılı ile ilgili de “2022’nin ortasından itibaren de faiz artışlarına başlayacağım.” şeklindeki beyanları doların güçlenmesini beraberinde getiriyor.

BUNDAN SONRAKİ SÜREÇTE DEVAM EDER Mİ?

Küresel olarak normalleşme başladığı sürece yani o parasal genişleme azaldığı, FED’in bu söylemleri ne değin yerine getireceği, enflasyonun Amerika’da ne dek kalacağı ile alakalı bir koşul. Hani burdaki artışı-azalışı ya da kurlardaki artışı-azalışı başta küresel çaplı gelişmelerle yorumlamak lüzumlu. Ardından iç dinamiklere görmek gerekli. Yani Macaristan’ın iç dinamikleri çok fazla ayrı. O yüzden iç dinamikleri nasıl? Cari açığınız nasıl? İhracatımız nasıl? Bunların hepsini bir arada değerlendirip, ondan sonra bir yol haritası oluşturuluyor.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here